Dementia: Idwal ‘ddim y dyn nes i briodi’ 53 mlynedd yn ôl

Dywed Moira Owens bod ei gŵr yn “reit dda” ar hyn o bryd, ac yn elwa o gymryd rhan yng nghweithgareddau Dementia Actif Gwynedd.

“Trwy rheini ydw i wedi dod i wybod am bethau er’ill,” meddai, “‘Dan ni’n ‘neud grŵp cerdd [ond] mae’r sefyllfa efo rhai o’r gofalwyr eraill yn ofnadwy.

“Os ‘dach chi’n byw mewn lle anghysbell, does yna ddim gofal yno. Tydyn nhw cau dod yna. Ma’ ‘na lot o betha’ eisiau cael ei ail-wneud.”

Dydy pobl ddim yn sylweddoli, medd Moira, bod yna 103 o wahanol fathau o dementia.

Dydy Idwal, meddai, “ddim y dyn nes i briodi” 53 mlynedd yn ôl.

“‘Di o ddim isho gwneud petha’, mae o’n mynd yn flin. Mae ei bersonoliaeth o wedi newid. Mae o wedi newid ffordd o fyw.”

Mae dementia, meddai Matthew Hawkins, “yn effeithio’n emosiynol ac yn ariannol ar y teulu, a’r system ehangach”, ac yn ychwanegu at y pwysau ar wasanaethau iechyd.

“Dan ni’n gwybod bod un o bob chwech gwely ysbyty yn cael ei ddefnyddio gan rhywun gyda dementia.

“Mae pobl heb ddiagnosis dementia, ond sydd hefo dementia, yn fwy tebygol o fynd i A&E, ac mae’n cael effaith enfawr ar yr holl system.