Y gantores Phyllis Kinney ac awdurdod ar ganu gwerin wedi marw

Yn 2019 Dr Meredydd Evans (bu farw yn 2015) a’i weddw Phyllis Kinney a dderbyniodd Wobr Ysbrydoliaeth Cerddoriaeth Gymreig.

Dywedodd y trefnwyr fod eu cyfraniad i Gymru yn “amhrisiadwy” a bod eu dealltwriaeth o gerddoriaeth werin yn rhywbeth roedd y ddau “yn falch iawn i basio ymlaen”.

Fel y noda R Arwel Jones yn Y Bywgraffiadur roedd cyfraniad Meredydd Evans a Phyllis Kinney i ardal Cwmystwyth yng Ngheredigion “yn aruthrol” am dros 30 mlynedd.

“Roedd y ddau yn cefnogi, yn adfer, sefydlu a chynnal y gymdeithas ddiwylliannol, y capel, y papur bro, a’r eisteddfod ac yn dysgu Cymraeg i lu o’r mewnfudwyr oedd yn gymdogion iddynt.

“Er bod Cwmystwyth yn gymharol anghysbell tyfodd yr aelwyd i fod yn gyrchfan i bobl o bob oed, o ledled Cymru a’r byd a fyddai’n tyrru yno i fwynhau cwmni ac i elwa ar haelioni deallusol y ddau.”

Yn ystod eu cyfnod yng Ngheredigion roedd y ddau yn ymwelwyr cyson â’r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth.

“Roeddynt wedi trwytho eu hunain yn hanes y caneuon a’r alawon gwerin,” ychwanegodd R Arwel Jones.

“Ymddangosodd eu gwaith yn rheolaidd yn Canu Gwerin (Cylchgrawn y Gymdeithas Alawon Gwerin) a chyhoeddwyd nifer o gasgliadau o ganeuon yn seiliedig ar eu hymchwil yn ogystal â chasgliadau o ysgrifau yn olrhain hanes gwahanol elfennau o’r traddodiad.

“Byddai’r ddau yn ymchwilio, a chan amlaf, yn cyhoeddi fel tîm ond roedd y ddau hefyd yn gallu cyfarch cynulleidfaoedd gwahanol wrth i Phyllis gyhoeddi i gynulleidfa Saesneg a Merêd i gynulleidfa Gymraeg.”

Mae Phyllis Kinney yn gadael ei hunig blentyn, Eluned, a’i theulu.