Hanes stormydd mawr Cymru – BBC Cymru Fyw

Mae dyddiaduron personol yn aml yn cynnig cipolwg gwerthfawr ar batrymau tywydd yn y gorffennol. Cofnododd Walter Powell, bonheddwr o Landeilo Gresynni yn Sir Fynwy, iddo weld y llifogydd mwyaf a welodd erioed ym mis Awst 1648!

Cyfeiriodd at wyntoedd cryfion a falodd y coed ffrwythau a llif dŵr a oedd yn ddigon cryf i chwalu pontydd.

I Jane Griffith – gwraig fferm o Lanbedr, Sir Feirionnydd – a fu’n cadw dyddiadur dros gyfnod o 53 mlynedd rhwng 1874 a 1929 – roedd y tywydd garw yn destun amlwg yn ei hysgrifau.

Mae Jane yn dechrau pob diwrnod bron trwy gyfeirio’n gryno at y tywydd: ‘Gwlaw’, ‘Rhew’, ‘Cawodydd’, a ‘Gwynt oer iawn’.

Trawyd gogledd Cymru gan lifogydd sylweddol ar 20 Mehefin 1781. Yn un o’i lyfrau teithio mae’r naturiaethwr o Sir y Fflint, Thomas Pennant, yn cyfeirio at Lanuwchllyn ger Y Bala fel ardal a gafodd ei tharo’n arbennig o wael.

Yn dilyn glaw trwm roedd Afon Twrch a Llyn Tegid wedi gorlifo ac roedd llawer o anifeiliaid fferm wedi boddi. Mae Pennant yn datgelu bod yr Afon Clwyd yn Rhuthun wedi codi i’r lefel uchaf o fewn cof byw yn ystod y cyfnod yma hefyd.

Ar 25-26 Tachwedd 1859 trawyd arfordir ynysoedd Prydain gan un o stormydd garwaf y ganrif. Mewn deuddydd, lladdwyd 800 o bobl gyda 133 o longau yn cael eu dryllio.