Greville Wynne: Yr ysbïwr o Ystrad Mynach

Roedd gwerth cyfanswm o 10,000 tudalen o adroddiadau cudd a thua 140 awr o gyfweliadau wedi’i rhannu gydag Wynne gan Penkovsky a rheiny i gyd wedi’u cludo nôl i’r Gorllewin.

Ond yn mis Tachwedd 1962 cafodd y ddau eu harestio gan y KGB. Ar y pryd roedd Wynne yn Budapest, a oedd dan ddylanwad Sofietaidd, ac wrth iddo gerdded ar hyd stryd, fe ddaeth ‘na gar o unlle gyda phedwar dyn yn neidio allan a’i herwgipio.

Fe gafodd ei hedfan i Moscow a’i garcharu gyda Penkovsky a oedd wedi cael ei ddal wythnos ynghynt.

Roedd yn wynebu cyhuddiadau o ysbïo ac o ganlyniad i fradychaeth Penkovsky fe dderbyniodd hwnnw’r gosb eithaf gan y llys a’i saethu ychydig ddyddiau wedi’r achos.

Er i Wynne smalio nad oedd yn ymwybodol beth oedd cynnwys y dogfennau yr oedd yn ei gario i’r gorllewin, fe gafodd ei ddedfrydu i wyth mlynedd yn y carchar.

Fe gafodd ei ddal yng ngharchar Lubyanka yn Moscow ac erbyn 1964 roedd pryderon yn Llundain am ei iechyd tra dan glo.

Yn dilyn misoedd o drafod daeth Llywodraeth Prydain a Rwsia i gytundeb i ryddhau Wynne ar yr amod fod ysbïwr o Rwsia oedd yn y carchar ym Mhrydain, Konon Molody a oedd yn cael ei adnabod hefyd fel Gordon Lonsdale, yn cael ei ryddhau o’i ddedfryd 25 mlynedd.