google-site-verification: googlec7193c3de77668c9.html

5 o eiriau’r flwyddyn newydd

Advertisements

Daeth y gair ‘calan’ o’r Lladin calendae, sef yr enw gan y Rhufeiniaid am ddiwrnod cyntaf y mis, y diwrnod pan fyddai angen i bawb dalu eu dyledion. Y calendarium oedd yr enw ar y llyfr cownt, oedd yn rhestru’r misoedd, a dyna a roddodd y gair ‘calendr’ i ni (drwy’r Saesneg).

Yn y Gymraeg daeth calan yn air sefydlog am ddiwrnod cyntaf y mis (fel calan Mai, calan Hydref, a chalan pob mis arall hefyd ers talwm), a hefyd am ddiwrnod cyntaf cyfnodau gŵyl (calan Nadolig oedd enw dydd Nadolig, sef diwrnod cyntaf 12 diwrnod yr ŵyl), neu ddiwrnod cyntaf tymor (fel calan gaeaf am 1 Tachwedd, dechrau’r gaeaf).

Erbyn heddiw y calan amlycaf efallai yw calan Ionawr, sydd hefyd yn ddiwrnod cyntaf y flwyddyn newydd, yr amser pan fyddwn ni’n rhoi a derbyn ‘calennig’, sef rhodd dydd calan.


BBC News

Views: 0

See also  Lle wedi'r cyfan i fachgen 4 oed mewn ysgol Gymraeg

Check Also

Cardiff’s National Museum Wales ‘discussing closure for repairs’

A workers’ union has said it is in “early discussions” about the potential closure of …

Conwy teen bullied for Pfeiffer skull condition training as doctor

A teenager who underwent 44 surgeries for a rare skull condition has said it was …

Watch Wales' Xu in her Wimbledon opener

Follow Court 16 action as GB’s Mimi Xu takes on Daria Kasatkina on day 1 …

Leave a Reply

Available for Amazon Prime