O’r Calennig i’r Fari Lwyd: rhai o draddodiadau’r flwyddyn newydd

Yn ogystal â hynny, roedd arfer o gludo dŵr – grwpiau o fechgyn yn dod â dŵr o’r ffynnon i’r tŷ, gan ei wasgaru ar ddwylo ac wynebau’r teulu wrth adrodd pennill.

Roedd hyn i sicrhau purdeb a lwc am y flwyddyn i ddod.

Yna daw’r traddodiad mwyaf eiconig: Y Fari Lwyd. Yn ystod y gaeaf, byddai criw yn cario penglog ceffyl wedi’i addurno â rhubanau a’i osod ar bolyn, wedi’i orchuddio â lliain gwyn.

Byddai’r criw yn mynd o dŷ i dŷ, yn canu penillion ac yn cymryd rhan mewn ‘pwnco’ – gornest farddol rhwng y criw a thrigolion y tŷ.

Er bod y traddodiad wedi pylu am gyfnod, mae’n cael ei adfywio heddiw mewn sawl ardal, gan gadw’r hud a’r hiwmor yn fyw.

Er bod rhai o’r arferion hyn yn swnio’n od neu’n frawychus, maent yn rhan o drysor diwylliannol Cymru – rhywbeth i’w ddathlu a’i gadw’n fyw.

Felly, y tro nesaf y clywch gnoc ar y drws ar 1 Ionawr, cofiwch: efallai mai’r Fari Lwyd sy’n galw!

Blwyddyn Newydd dda i chi!