Cofio Sgrech – y cylchgrawn bop wnaeth danio’r sin Gymraeg yn ’78

Fe ddatblygodd Sgrech i fod yn rhan ganolog o’r sin roc Gymraeg rhwng 1978-85 – yn cynhyrchu cylchgrawn, creu a gwerthu nwyddau pop, trefnu gigs a chynnal noson wobrwyo.

Ond fe ddechreuodd y cyfan ar raddfa llawer llai fel cylchgrawn bychan lleol.

Ganol yr 1970au, roedd Glyn Tomos wedi dychwelyd i’w bentref genedigol Dinorwig, yn Nyffryn Peris, ar ôl bod yn y brifysgol.

Dyma gyfnod cyffrous yn hanes cerddoriaeth Gymraeg – cyfnod artistiaid fel Geraint Jarman, Tecwyn Ifan a Brân, a blynyddoedd cyntaf o arbrofi yn stiwdio newydd cwmni Sain.

Ar ôl sylweddoli bod nifer yn yr ardal yn rhannu ei frwdfrydedd at gerddoriaeth Cymraeg fe ddechreuodd Glyn drefnu nosweithiau Disgo’r Ddraig yn Neiniolen.

Roedd cynnydd yn y nifer o fandiau lleol Cymraeg hefyd ac felly dyma ddechrau rhoi llwyfan iddyn nhw.

“Roedd gymaint o frwdfrydedd a cymaint o ddiddordeb nes i feddwl mae ‘na rywbeth yn fama ac yn hir neu’n hwyrach meddwl dyla ni gael cylchgrawn bop,” meddai Glyn.

“Roedd (y cylchgrawn bop) Asbri wedi dod i ben, ac roedd o’n cael ei gysidro yn gylchgrawn neis neis. Roedda ni eisiau newid y ddelwedd o bop Cymraeg – cylchgrawn mwy bywiog, mwy ryff a rhywbeth gwahanol.”