Cynllun dadleuol am fod yn gymwys i Gymru ond nid Gogledd Iwerddon

Roedd yn ymddangos fel bod Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi, Rebecca Evans, yn cadarnhau hyn i gyd yn y Tŷ Cyffredin wrth iddi gael ei chwestiynu gan Llinos Medi.

Roedd Ms Medi’n holi pam eu bod wedi cyhoeddi yn yr adolygiad gwariant mai £633m fydd gwerth y gronfa dros dair blynedd – ond yna mewn cyhoeddiad ym mis Hydref dywedon nhw mai £547m y bydd Llywodraeth Cymru’n ei reoli – sydd £86m yn llai.

Er bod Evans wedi dweud ei bod yn falch bod Cymru wedi cael pwerau i wneud penderfyniadau ar y cronfeydd twf, ychwanegodd: “Rwy’n deall bod y penderfyniad wedi’i wneud y byddai rhywfaint o’r cyllid yn cael ei sianelu drwy gronfa ‘Balchder Bro’.”

Mae’r cynllun yn defnyddio cyfraith o’r enw Deddf marchnad fewnol y DU (UKIMA).

Mae’r ddeddf hon yn caniatáu i lywodraeth y DU ddarparu cymorth ariannol mewn meysydd sydd fel arfer yn cael eu rheoli gan lywodraeth Cymru heb orfod cael caniatâd i wneud hynny.

Felly, mae’r ddeddf yn caniatáu i lywodraeth y DU wario arian ar wella canol trefi Cymru – gweinidogion yn Senedd Caerdydd sydd fel arfer yn gyfrifol am hynny.

Mae llywodraeth Lafur Cymru’n parhau i wrthwynebu’r ddeddfwriaeth – a gafodd ei chyflwyno gyntaf tra roedd Boris Johnson yn brif weinidog – ac mae’r Prif Weinidog Eluned Morgan wedi mynegi ei phryderon gyda Syr Keir Starmer.

Mewn llythyr cryf at Starmer yr wythnos diwethaf dywedodd aelodau Senedd Llafur Cymru fod y cynllun wedi achosi “anhapusrwydd sylweddol” ymhlith eu haelodau.

Roedd yr 11 o ASau Llafur a lofnododd y llythyr yn dweud y dylai’r holl gronfa twf lleol fod wedi’i throsglwyddo i lywodraeth Cymru, gan mai Llywodraeth Cymru oedd yn rheoli cronfeydd yr UE cyn Brexit.

Fe gyfeiriodd llywodraeth y DU y BBC at sylwadau gan Starmer yr wythnos diwethaf.

Dywedodd: “Rwy’n credu’n gryf mewn datganoli ac rwy’n credu’n gryf ym manteision datganoli pan fydd gennych chi lywodraeth Lafur – llywodraeth Lafur Cymru yma, a llywodraeth Lafur yn San Steffan ac rydym yn barod yn gwneud gwahaniaeth enfawr o ran yr hyn y gallwn ei wneud gyda’n gilydd.”