Y Cymry mewn llun eiconig o’r Rhyfel Mawr

Mae copi mawr o’r llun eiconig yn rhan o gasgliad arbennig yr Imperial War Museum yn Llundain, ond mae hefyd yn ymddangos ar werslyfrau hanes. A dyna sut y daeth y cyn-athrawes, Kathryn Robyns, ar draws y llun yn Ysgol Bodedern, ac adnabod ei thaid ynddo, sef William Henry Ensor o Falltraeth ar Ynys Môn.

“‘Nes i sylweddoli’n syth mai llun o ‘nhaid oedd o wrth gwrs,” eglurodd ar Radio Cymru yn 2018.

“Roedd adroddiad papur newydd yn dweud mai’r dyn yn y blaen sy’n edrych yn syth at y camera oedd yr unig un i oroesi, ond roeddwn i’n gwybod yn wahanol.”

Pan gafodd y llun ei dynnu, roedd William yn 31 oed, ac wedi bod yn y rhyfel ers dros ddwy flynedd, ond nid milwr mohono.

“Roedd o wastad yn d’eud fod o ddim isho mynd i ryfel i ladd, ond y ffordd orau iddo fo helpu’r achos oedd mynd fel cludwr stretsieri.

“Roedd Taid yn arwr i mi am ei fod yn ddyn mor garedig.”