Rhybudd am ganlyniadau difrifol ‘diffyg cyllid’ cynghorau

Awgrymodd arbenigwyr annibynnol a ymddangosodd o flaen pwyllgor cyllid y Senedd fod y bygythiad o fethdaliad cynghorau wedi’i osgoi oherwydd y cynnydd mewn cyllid gan Lywodraeth Cymru a’r cynnydd arfaethedig yn nhreth y cyngor.

Dywedodd Ed Poole o Ganolfan Llywodraethiant Cymru fod cynnydd o 3.1% mewn cyllid dros ddwy flynedd yn “gynnydd sylweddol o’i gymharu â blynyddoedd blaenorol”.

“Pan edrychwn ar y darlun ar draws Cymru mae hwn yn setliad sy’n llawer gwell nag y gellid fod wedi’i ddisgwyl chwe mis yn ôl,” meddai.

Clywodd y pwyllgor hefyd am bryder ynghylch effaith y cynnydd mewn cyfraniadau yswiriant gwladol a gyhoeddwyd yr hydref diwethaf gan lywodraeth y DU.

Wrth ymateb i gwestiwn gan AS Plaid Cymru Sian Gwenllian ynghylch y £109m ychwanegol i gynghorau i ddelio â’r cynnydd, dywedodd cynghorwyr fod ansicrwydd a fyddai’n talu’r costau’n llawn.

Mae’n edrych yn annhebygol hefyd y bydd arian ychwanegol ar gael gan Lywodraeth y DU i dalu am y cynnydd mewn yswiriant gwladol ar gyfer gweithwyr nad ydynt yn cael eu cyflogi’n uniongyrchol gan y sector cyhoeddus, ond sydd serch hynny wedi’u contractio gan gynghorau i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus fel gofal cymdeithasol.

Mae angen o hyd i weinidogion Cymru daro bargen gyda gwrthblaid er mwyn i’r gyllideb basio pleidlais yn y Senedd, oherwydd dim ond hanner y seddi sydd gan Lafur.

Mae disgwyl i’r bleidlais gael ei chynnal ym mis Mawrth.