Pwy oedd Santes Tudful? – BBC Cymru Fyw

Roedd Brychan Brycheiniog yn frenin pwysig yn y bumed ganrif, ac yn ôl yr hanes cafodd bedair gwraig, sawl cariad, a thua 35 o blant – 24 neu 25 o ferched ac 11 o feibion.

Ymysg ei ferched roedd Gwladys, Gwawr, Gwrgon, Nefydd, Marchell, Meleri, Nefyn, Ceinwen, Cynheiddon, Clydai, Dwynwen, Goleudydd, Gwen, Ilud, Tybïe a Tangwystl.

Un arall o’i ferched, yr ieuengaf ond un, oedd y Santes Tudful, ac fe gafodd ei geni yn Aberhonddu. Roedd Aberhonddu yn rhan o hen frenhiniaeth Garthmadryn nes i Brychan newid enw’r dalaith i Frycheiniog, yr enw sydd ar yr ardal hyd heddiw.

Cafodd Tudful a’i brodyr a chwiorydd addysg safonol gan fynychu’r ysgol yng Ngwenddwr, i’r de o Lanfair-ym-Muallt, ac roeddent yn hynod grefyddol.

Fe ymgartrefodd Tudful yn Nyffryn Taf, gan sefydlu cymuned ac eglwys Gristnogol, gyda theuluoedd yn byw ar y tir yno. Roedd Tudful yn berson gofalgar, ac yn cael ei chydnabod am ei gwaith yn gwella cleifion – boed rheiny’n bobl neu’n anifeiliaid.