‘Profiad emosiynol’ dysgu am artist sydd wedi cael ei hanghofio

Ar un adeg, roedd Margaret yn un o sêr mawr y byd celf, gyda’i gwaith yn crogi ar waliau orielau, portffolio o ryw 150 o bortreadau a chomisiynau lu. Ond dydy hi bellach ddim yn enw cyfarwydd, er gwaethaf ei holl lwyddiannau.

Ddechrau’r ganrif ddiwethaf, hobi dydd Sul oedd paentio i ferched, dim gyrfa i’w gymryd o ddifri. Roedd Margaret wedi brwydo am y llwyddiant a brofodd, ond hyd yn oed ar ôl ei holl ymdrechion, mae hi dal wedi mynd yn angof.

Y rheswm am hynny mae’n siŵr, tybia Lisa, yw am ei bod yn ddynes.

“Yn amlwg, ‘da ni ‘di dod mor bell, a ‘da ni angen dathlu hynny, ond mae ‘na dal ffordd i fynd. O fy mhrofiad personol i, dwi ddim yn teimlo mod i ‘di cael cam achos mod i’n ddynes – mae hynny’n rhywbeth dwi’n ofnadwy o lwcus amdano fo.

“Ond bendant, dwi’n meddwl mai dyna un o’r rhesymau pam bod ni wedi anghofio amdani. Mae lot o’r hen artistiaid ‘da ni’n sôn amdanyn nhw, maen nhw i gyd bron yn ddynion. Mae’n siŵr mai Gwen John ydy’r unig un mae pobl yn gwybod amdani, sy’n rili trist. Margaret druan.”