Pont Penllyn ym Mrynrefail yn 200

Roedd codi’r bont tua’r un cyfnod â phan godwyd y briffordd rhwng Llanberis a Chaernarfon yn golygu bod llechi’n gallu cael eu cludo dros y bont cyn uno â’r briffordd newydd yn hytrach na chroesi’r dŵr.

Ond fe werthwyd y bont a chwarel Fachwen yn ddiweddarach i stâd Y Faenol, perchnogion chwarel Dinorwig.

Gan bod chwarel Dinorwig a chwarel Fachwen yn gyfagos i’w gilydd, a thir Fachwen yn eiddo i stâd Glynllifon, roedd y tir oedd dan eiddo Glynllifon yn rhwystr amlwg i chwarel Dinorwig wrth iddyn nhw gludo eu llechi o Ddinorwig i’r môr yn Y Felinheli.

Roedd gan chwarel Dinorwig system dramffordd ac inclein o Ddinorwig ar draws y plwyf, ond roedd prynu’r bont a thir Fachwen yn golygu mynediad haws i’r porthladd.

Pan werthwyd Pont Pen Llyn roedd cymal yn dweud nad oedd hawl codi toll am ei chroesi, a bu’n rhydd i bawb ei throedio fyth ers hynny.

Adeiladwyd rheilffordd wedyn, yn 1843, ar hyd glan y llyn i gludo cynnyrch Dinorwig i longau’n Y Felinheli.