Cymdeithas yr Iaith yn galw am gamau i ddiogelu ysgolion bach

Er bod cyllidebau’n un ffactor sy’n arwain at gau ysgolion bach, mae’r Athro Elin Haf Gruffydd Jones, sy’n gweithio ar brosiect Bro – arolwg sosioieithyddol o gymunedau Cymraeg – yn dweud bod y gyfradd geni hefyd yn ffactor pwysig.

“Dros gyfnod o ugain mlynedd, mae tua 6% o ostyngiad wedi bod ym mhoblogaeth plant Cymru”.

“Ond mae’r canran yna llawer iawn yn uwch yn ardaloedd Môn, Gwynedd, Ceredigion, Penfro a rhannau o Bowys, Caerfyrddin a Chonwy”, meddai.

Mae gwaith ymchwil hefyd yn dangos bod 81% o bobl mewn mannau gwledig Cymru yn teimlo y byddai’n rhaid gadael eu cynefin i gael gwaith, gyda 48% yn dweud y byddai’n rhaid symud er mwyn canfod tŷ fforddiadwy.

Dywedodd yr Athro Gruffydd Jones hefyd fod angen strategaeth fwy hirdymor gan gynghorau sir.

“Wrth i bobl wneud penderfyniadau am addysg eu plant, mae nhw eisiau sicrwydd o be’ sy’n mynd i ddigwydd i addysg eu plant nid yn unig yn ystod oes y plentyn cyntaf yn yr ysgol gynradd ond y plant eraill ddaw wedyn.

“Felly mae cael sicrwydd o be’ sy’n mynd i ddigwydd dros 10-15 mlynedd yn rhywbeth sylfaenol iawn i’r rhan fwyaf o bobl”.