Cofio 50 mlynedd ers sefydlu Llais Ogwan

Mae hynny’n brawf yn ei hun bod rhan o hanes y dyffryn dros y 50 mlynedd diwethaf wedi ei groniclo gan Llais Ogwan. Mae hyn yn cynnwys straeon am bobl yr ardal ond hefyd straeon sy’n adlewyrchu hanes Cymru ehangach – fel y stori dudalen flaen gyntaf un am ddymchwel capel.

A beth am lwyddiannau un o’r prif resymau dros sefydlu’r papur – o hybu’r iaith?

Wrth edrych yn ôl mae’n gwestiwn sy’n anodd iawn rhoi barn arno, meddai Derfel: “Mae’n anodd ei fesur o’n wyddonol, ond mae ‘na deimlad o ‘wnaethon ni drio’n gorau’.

“Mi ryda ni wedi brwydro yn erbyn grymoedd anferth, bydeang, ac i ba raddau all diwylliant bychan mewn gwlad fechan ddal ei dir yn erbyn y math yna o ddylanwad, dwi ddim yn gwybod.”

Ychwanega Ieuan Wyn: “Dwi’n siŵr, o feddwl am yr holl ymdrech, a phob ymdrech i gefnogi’r iaith Gymraeg sydd wedi digwydd ers y 1960au, mi fyddai’n sefyllfa waeth tasa’r rheiny heb ddigwydd a’r ymdrech heb ei wneud.”