Atgofion athrawes Aberfan: ‘Cofio clywed y sŵn ofnadwy’

Yn ystod y diwrnodau yn syth ar ôl y trychineb, gyda’r pentref dan reolaeth yr heddlu a’r gwasanaethau brys, aeth y tair athrawes yn ôl ac ymlaen i Aberfan.

Doedd neb wedi cynnig cwnsela neu gymorth ffurfiol i’r rhai wnaeth oroesi. I’r gwrthwyneb, roedd galw ar yr athrawon i berfformio’r dasg anodd a thrasig.

Yn yr iard, o dan cwt bach oedd yn cadw plant rhag y glaw, cafodd y cyrff cyntaf a gafodd eu tynnu o’r ysgol eu gosod.

“Gofynnon nhw i ni adnabod y plant cyn eu glanhau nhw er mwyn i’r rhieni eu gweld.

“Roeddwn i’n ei chael hi’n anodd iawn delio â hynny,” meddai Mair.

“Rwy’n cofio un ferch fach, dwi dal yn gallu gweld ei hwyneb – ei gwallt du a’i chyrls hardd.”

Daeth yn amlwg bod maint y golled yn rhy fawr i’r athrawon barhau â’r dasg o adnabod y cyrff. Ond fe wnaeth Mair, yng nghwmni Hettie a Reenie, barhau i gynnig cysur a chefnogaeth.

“Fe aethom i ymweld â rhieni’r plant fu farw, ac roedd hynny’n hynod o drist, ond roedd angen i ni wneud pethau felly,” meddai Mair.

Mae hi’n credu bod y tair athrawes, heb unrhyw gefnogaeth ffurfiol ar eu cyfer, wedi rhoi cefnogaeth emosiynol i’w gilydd.

Fe gadwodd yr athrawon gysylltiad agos gydol eu hoes.