Hafan deuluol cartref Catrin o Ferain ganrifoedd yn ddiweddarach

Mae Berain yn ardal Llansannan ac yn parhau i fod yn fferm weithredol hyd heddiw.

Wrth gamu dros y rhiniog mae’r hyn sydd yn eich wynebu yn gyfuniad o’r byd modern a gwaith adeiladu sy’n dyddio’n ôl dros 500 mlynedd.

Ganwyd Catrin o Ferain yn 1535 yn etifeddes i diroedd eang Sir Ddinbych ac Ynys Môn.

Roedd hi’n amlwg iawn mewn cofnodion o’r cyfnod a hynny gan ei bod hi’n fenyw mor gyfoethog.

Petai ganddi frawd, ni fyddai wedi etifeddu’r tir, ond hi oedd yr unig blentyn a gafodd y cwbl.

Roedd hynny yn ei gwneud yn ddeniadol iawn ar gyfer gwŷr, a dyna pan oedd llawer eisiau ei phriodi.

Roedd y ffaith iddi briodi cymaint o ddynion wedi arwain at y syniad ei bod fel rhyw bry cop du oedd yn lladd ei gwŷr cyn symud ymlaen at y nesaf.

Gadawodd chwech o blant, tua 16 o lysblant, tua 32 o wyrion ac wyresau ac ugeiniau o ddisgynyddion eraill.

O ganlyniad fe’i galwyd yn Fam Cymru.